رمان "اسماعیل"، اثری فلسفی از دانیل کوئین، برای نخستین بار در سال 1922 منتشر گردید. این اثر، در قلب تمدن مدرن، یک تفکر اسطورهشناسانه را جا نهاده و تأثیرات آن بر اصول اخلاقی و نیز ارتباط آن با اوج و افول جوامع در سرتاسر جهان را به تجزیه و تحلیل میکشد.
راوی ناشنامه این رمان، به عنوان یک نویسندهی سرخورده، با تبلیغی از معلمی که داوطلبان را برای نجات جهان فراخوانده، توجه خوانندگان را به خود جلب میکند و در تعقیب آن معلم قرار میگیرد. در این سفر، او با گوریلی خردمند به نام اسماعیل روبرو میشود که از طریق تلپاتی با راوی ارتباط برقرار میکند.
گفتوگوهای فلسفی بین گوریل و راوی، بخش اصلی این کتاب را تشکیل میدهند و به سبک و سیاق جمهوری نوشتهی افلاطون اشاره دارند. نویسنده از طریق "اسماعیل"، تفسیر چندجانبهای از تاریخ تمدن بشری ارائه میدهد و انگارهها و فلسفههای مرتبط با مسائل جهانی را روشن سازی میکند.
