یکی از جریانات مهم که در ایجاد نظام مشروطه شرکت داشت، جریان سوسیال دموکراسی بود. این جریان که ملهم از تحولات اروپا به خصوص روسیه بود، خواستار اصلاح کلیه ی ارکان جامعه، مطابق الگوی سوسیالیستی گردید. این جریان، مدتی پیش از پیروزی انقلاب مشروطه، بیشتر از طریق روشنفکران ایرانی حاضر در باکو، در میان اصلاح گران و انقلابیان ایرانی رسوخ یافت و اهداف و خواسته های آن پس از سرنگونی استبداد صغیر، عمدتا به وسیله ی کسانی که حزب دموکرات را تشکیل دادند، پیگیری شد. مسئله ای که این پژوهش در پی روشن نمودن آن است، نشان دادن نقش مهم و تأثیرگذار حزب سوسیالیست __ به عنوان یکی از احزابی که در طول مجالس چهارم و پنجم فعالیت داشت__ بر حوادث و جریانات سیاسی کشور است. اینکه این حزب در مسائل مهمی همچون برپایی یا سقوط کابینه ها، قضیه ی جمهوری، تحقق آمال و اهداف مشروطه خواهان __ به خصوص طیف سوسیال دموکرات __ و تغییر سلطنت قاجاریه چه تأثیری داشت و چگونه عمل نمود. پرسش هایی که ذیل این مسئله قابل طرح اند، به قرار زیر است: جریان سوسیال دموکراسی چه روندی را تا قبل از تشکیل مجلس چهارم طی نمود؟ حزب سوسیالیست در پی چه زمینه ها و فعالیت هایی شکل گرفت؟ با توجه به اینکه بیشتر اعضای حزب سوسیالیست را دموکرات های سابق تشکیل می دادند، این حزب تا چه حد تلاش نمود خواسته های گذشته و فعلی خود را مطرح و دنبال نماید؟ حزب سوسیالیست، در تحولات سیاسی دوره ی چهارم مجلس شورای ملی، چه عملکردی داشت و نسبت به جناح های داخلیِ صاحب قدرت، چه مواضعی را اتخاذ کرد؟ حزب سوسیالیست در طول دوره ی مجلس پنجم دست به چه اقداماتی زد و در مسائل مهمی چون قضیه ی جمهوری و تغییر سلطنت، چه تأثیری از خود بر جای گذاشت؟ و در ضمن این وقایع چه تأثیری بر سرنوشت حزب داشت؟ چون حزب سوسیالیست متأثر از انقلاب روسیه بود، نوع و میزان رابطه ی این حزب با دولت شوروی و گروه های داخلی تحت حمایت این دولت چگونه بود؟