مراحل اساسی یک نهضت عبارت است از پیدایش یک ایده به وسیله‌ی فرد یا گروه و پیدایش هسته‌ی مومن به این ایده از راه‌هایی که گفتیم. این هسته، زمینه‌ها را بر طبق آنچه عرض شد برای مرحله‌ی بعد فراهم می‌کند. کتاب مراحل اساسی یک نهضت گفتاری از شهید آیت الله دکتر بهشتی است که در سال ۱۳۴۷، در زمان اقامت ایشان در آلمان به عنوان مسئول مرکز اسلامی هامبورگ، در شهر هانوفر با عنوان «مراحل اساسی یک نهضت» ایراد شده است. در این کتاب نخست، شیوه‌ی نگاه شهید بهشتی به قرآن، سنت و برخی مسائل تاریخی صدر اسلام به عنوان منابع جهت دهنده به زیست مسلمانی در دنیای امروز مطرح می‌شود که دین را از متنی تاریخ مند به متنی تاریخ ساز تبدیل می کند و نکته دیگر که حائز اهمیت است، نگرش منظومه ای به دین و معارف برخاسته از آن است که ایشان در تلاشی موفقیت آمیز، دست به تألیف مولفه های گوناگون می‌زند و عرفان و عبادات را به صحنه‌ی عمل اجتماعی می کشاند و میان ایمان و زیست مصلحانه پیوندی استوار برقرار می سازد.